คู่มือการปฐมพยาบาลฉุกเฉิน

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• เรียกแล้วไม่มีการตอบสนอง
• ไม่หายใจ หรือหายใจเฮือก

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้าไม่มีการตอบสนอง ให้โทร 119 ทันทีเสมอ
• · ถ้าไม่แน่ใจ ให้เริ่มกดหน้าอกทันที

ทำอย่างไร

1. 1ตบไหล่และเรียกด้วยเสียงดัง
2. 2ถ้าไม่มีการตอบสนอง ให้โทร 119 และขอเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED)
3. 3วางมือสองข้างซ้อนกันตรงกลางหน้าอก
4. 4กดแรง ๆ ให้ลึก 5~6 ซม. ในอัตรา 100–120 ครั้งต่อนาที
5. 5ห้ามหยุด จนกว่าหน่วยกู้ชีพจะมาถึง

ถ้าทำการช่วยหายใจไม่ได้ กดหน้าอกอย่างเดียวก็ได้ สำหรับทารกและเด็ก ให้ทำตามคำแนะนำของ 119

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• เอามือกุมคอและพูดไม่ได้
• ไอไม่ออกและหน้าเขียว

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้าพูดไม่ได้และไอไม่ได้ ให้โทรทันที
• · ถ้ายังไอได้ ให้ไอต่อไปเรื่อย ๆ

ทำอย่างไร

1. 1ถ้ายังไอได้ ให้ไอต่อไปเรื่อย ๆ
2. 2ถ้าพูดหรือไอไม่ได้ ให้โทร 119
3. 3ให้ก้มตัวส่วนบนไปข้างหน้า แล้วตบกลางหลังแรง ๆ 5 ครั้ง
4. 4เข้ากอดจากด้านหลัง แล้วดันใต้ลิ้นปี่ขึ้นด้านบน 5 ครั้ง
5. 5ทำซ้ำจนกว่าสิ่งของจะหลุดออกมา ถ้าหมดสติให้กดหน้าอก

ทารกอายุต่ำกว่า 1 ปี ห้ามดันหน้าท้อง

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• ใบหน้าตกข้างหนึ่ง
• แขนข้างหนึ่งอ่อนแรง
• พูดไม่ชัด

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้าผิดปกติแม้เพียงข้อเดียวใน 3 ข้อ ให้โทรทันที
• · อย่าขับรถมาเอง

ทำอย่างไร

1. 1ให้ลองยิ้ม — มุมปากตกข้างหนึ่งหรือไม่
2. 2ให้ยกแขนทั้งสองข้างขึ้น — มีข้างใดตกลงหรือไม่
3. 3ให้พูดตามประโยคสั้น ๆ — พูดไม่ชัดหรือไม่
4. 4ถ้าผิดปกติแม้เพียงข้อเดียว ให้โทร 119
5. 5จดเวลาที่อาการเริ่มเกิดขึ้นไว้

วิธีการรักษาถูกกำหนดโดย "เวลาที่อาการเริ่มเกิดขึ้น" กรุณาจำไว้ให้ได้

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• เจ็บกลางหน้าอกนานเกิน 20 นาที
• เหงื่อออกเย็น คลื่นไส้ หายใจไม่อิ่ม
• ปวดร้าวไปที่แขนซ้าย กราม หรือหลัง

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้าเป็นต่อเนื่องนานเกิน 20 นาที ให้โทรทันที
• · ผู้ป่วยห้ามขับรถเอง

ทำอย่างไร

1. 1โทร 119
2. 2ให้นั่งหรือนอนลงและพักให้สงบ
3. 3คลายสิ่งที่รัดแน่น เช่น เนกไทหรือเข็มขัด
4. 4ถ้ามียาไนโตรกลีเซอรีนที่แพทย์สั่งไว้ ให้รับประทาน
5. 5ถ้าไม่รู้สึกตัวและไม่หายใจ ให้กดหน้าอก

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• ริมฝีปากหรือลิ้นบวม
• ผื่นลมพิษทั้งตัว
• หายใจลำบาก เวียนศีรษะ

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้าหายใจไม่อิ่มหรือในปากบวม ให้โทรทันที
• · อาการอาจแย่ลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่นาที

ทำอย่างไร

1. 1โทร 119
2. 2ถ้ามีปากกาฉีดอิพิเนฟริน (EpiPen) ให้ฉีดที่ด้านนอกของต้นขาทันที
3. 3ให้นอนราบและยกขาขึ้นสูง
4. 4ถ้าหายใจไม่อิ่ม ให้อยู่ในท่านั่งได้
5. 5ถ้าไม่รู้สึกตัว ให้กดหน้าอก

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• กดไว้แล้วเลือดยังไหลต่อ
• แผลลึกและเปิดอ้า

ตัดสินใจอย่างไร

• · เลือดพุ่งออกมา
• · กดไว้ 10 นาทีแล้วยังไม่หยุด
• · หน้าซีดและเหงื่อออกเย็น
• · แผลลึกหรือเปิดอ้า
• · ดูเหมือนต้องเย็บแผล

ทำอย่างไร

1. 1ใช้ผ้าสะอาดกดแผลไว้ให้แน่น
2. 2ถ้าเลือดซึมออกมา ห้ามเอาผ้าออก ให้วางผ้าทับเพิ่ม
3. 3ยกบริเวณแผลให้สูงกว่าระดับหัวใจ
4. 4ถ้าหน้าซีดลง ให้นอนราบและยกขาขึ้นสูง
5. 5กดแผลไว้แล้วไปห้องฉุกเฉิน

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• ตัวเกร็งและสั่น
• ไม่รู้สึกตัวและมีน้ำลายไหล

ตัดสินใจอย่างไร

• · ชักต่อเนื่องนานเกิน 5 นาที
• · ชักซ้ำติดต่อกัน
• · เป็นการชักครั้งแรก
• · ชักหลังได้รับบาดเจ็บ หรือขณะตั้งครรภ์
• · หยุดชักแล้ว แต่ยังไม่เหมือนปกติ

ทำอย่างไร

1. 1เก็บสิ่งของอันตรายรอบตัวออกไป
2. 2รองของนุ่มไว้ใต้ศีรษะ
3. 3คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
4. 4เมื่อหยุดชักแล้ว ให้จับนอนตะแคง
5. 5จับเวลาว่าชักนานเท่าไร

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• ถูกน้ำร้อน ไฟ หรือน้ำมันลวก

ตัดสินใจอย่างไร

• · แผลไหม้บริเวณกว้าง
• · หายใจลำบาก (สูดควันเข้าไป)
• · เกิดตุ่มพอง
• · กว้างกว่าฝ่ามือ
• · อยู่ที่ใบหน้า มือ เท้า หรืออวัยวะเพศ
• · ผิวหนังเป็นสีขาวหรือสีดำ
• · ถ้าแดงเท่านั้นและบริเวณแคบ ให้ทำให้เย็นลงแล้วเฝ้าดูอาการ

ทำอย่างไร

1. 1ทำให้เย็นด้วยน้ำเย็นที่ไหลผ่าน 15~20 นาที
2. 2ถอดแหวนและนาฬิกาออกก่อนที่จะบวม
3. 3ปิดหลวม ๆ ด้วยผ้าก๊อซสะอาด
4. 4ปล่อยตุ่มพองไว้อย่างนั้น
5. 5ถ้าแผลกว้างหรือลึก ให้ไปห้องฉุกเฉิน

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• ล้มหรือกระแทกจนศีรษะบาดเจ็บ

ตัดสินใจอย่างไร

• · รู้สึกตัวไม่ชัด ซึมลง
• · อาเจียน
• · ชัก
• · แขนขาอ่อนแรง
• · จำเหตุการณ์ไม่ได้
• · ผู้สูงอายุหรือเด็ก
• · กำลังใช้ยาละลายลิ่มเลือด
• · อยู่ในภาวะเมาสุรา
• · แม้จะดูปกติดี ก็ต้องเฝ้าดูอยู่ใกล้ ๆ เป็นเวลา 48 ชั่วโมง

ทำอย่างไร

1. 1ให้นอนลงและพักให้สงบ
2. 2ถ้ามีเลือดออก ให้กดห้ามเลือด
3. 3สังเกตระดับความรู้สึกตัว การอาเจียน และอาการปวดศีรษะ
4. 4ถ้ามีอย่างใดอย่างหนึ่ง ให้โทร 119
5. 5แม้จะดูเหมือนไม่เป็นไร ก็ต้องเฝ้าดู 48 ชั่วโมง

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• บวมและปวดมาก
• รูปร่างผิดรูปไป
• ลงน้ำหนักไม่ได้

ตัดสินใจอย่างไร

• · กระดูกโผล่ออกมานอกผิวหนัง
• · ไม่มีความรู้สึกหรือซีด
• · บาดเจ็บที่เอวหรือคอ
• · บวมและเหยียบลงน้ำหนักไม่ได้
• · รูปร่างเปลี่ยนไป

ทำอย่างไร

1. 1อย่าขยับบริเวณที่บาดเจ็บ
2. 2ใช้ของแข็งดามแล้วตรึงส่วนบนและส่วนล่างไว้
3. 3ห่อน้ำแข็งด้วยผ้าแล้วประคบ 15~20 นาที
4. 4ยกให้สูงกว่าระดับหัวใจ
5. 5ไปห้องฉุกเฉิน

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• เวียนศีรษะและคลื่นไส้
• อ่อนแรง

ตัดสินใจอย่างไร

• · รู้สึกตัวไม่ชัด ซึมลง
• · อุณหภูมิร่างกายสูงมากแต่ไม่มีเหงื่อออก (โรคลมแดด)
• · ถ้าเวียนศีรษะและเหงื่อออกมาก ให้ทำให้เย็นลงในที่ร่มและเฝ้าดูการฟื้นตัว

ทำอย่างไร

1. 1ย้ายไปที่ร่มที่เย็น
2. 2คลายเสื้อผ้าให้หลวม
3. 3พรมน้ำเย็นและพัดให้ลม
4. 4ใช้น้ำแข็งประคบที่คอ รักแร้ และขาหนีบ
5. 5ถ้ารู้สึกตัวดี ให้ดื่มน้ำทีละน้อย

อย่าเดินทางมาเอง ให้โทรแจ้ง

อาการแบบนี้

• กินยาปริมาณมาก
• กลืนน้ำยาทำความสะอาดหรือยาฆ่าแมลง
• สูดแก๊สเข้าไป

ตัดสินใจอย่างไร

• · ถ้ากลืนหรือดื่มอะไรเข้าไปก็ตาม ให้โทรทันที

ทำอย่างไร

1. 1ถ้าเป็นแก๊ส ให้ระบายอากาศและย้ายผู้ป่วยออกมา (ความปลอดภัยของตัวเองมาก่อน)
2. 2โทร 119
3. 3เก็บขวดยาหรือภาชนะบรรจุไปด้วย
4. 4ถ้าเปื้อนผิวหนัง ให้ล้างออกด้วยน้ำ
5. 5ถ้าไม่รู้สึกตัว ให้จับนอนตะแคง

กรดแก่ ด่างแก่ และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม จะทำให้หลอดอาหารและทางเดินหายใจบาดเจ็บมากขึ้นเมื่ออาเจียน

ถ้าไม่หยุดหรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน

อาการแบบนี้

• มีเลือดออกจากจมูก

ตัดสินใจอย่างไร

• · กดไว้ 20 นาทีแล้วยังไม่หยุด
• · เลือดออกหลังได้รับบาดเจ็บ
• · เสียเลือดมาก
• · โดยทั่วไป กดไว้ 10~15 นาที เลือดจะหยุด

ทำอย่างไร

1. 1นั่งลงและก้มศีรษะไปข้างหน้าเล็กน้อย
2. 2บีบปีกจมูกไว้ 10~15 นาที
3. 3ห้ามปล่อยมือระหว่างนั้นเพื่อดูว่าหยุดหรือยัง
4. 4ประคบน้ำแข็งที่สันจมูก
5. 5ถ้าเกิน 20 นาที ให้ไปห้องฉุกเฉิน

มาเดี๋ยวนี้เลย

อาการแบบนี้

• น้ำยาทำความสะอาดหรือสารเคมีกระเด็นเข้าตา
• ฝุ่นหรือผงเหล็กเข้าตา

ตัดสินใจอย่างไร

• · สารเคมีเข้าตา
• · มีอะไรปักคาอยู่
• · มองไม่ค่อยเห็น
• · ถ้าเป็นฝุ่นเล็ก ๆ ล้างออกแล้วไม่มีอาการ ให้เฝ้าดูอาการ

ทำอย่างไร

1. 1ถ้าเป็นสารเคมี ให้ล้างด้วยน้ำทันที 15~20 นาที
2. 2ลืมตาไว้ และให้น้ำไหลออกไปทางด้านนอก
3. 3คอนแทคเลนส์ ถ้าหลุดออกมา ก็ปล่อยไว้อย่างนั้น
4. 4ปิดตาเบา ๆ ด้วยผ้าก๊อซ
5. 5ถือภาชนะบรรจุผลิตภัณฑ์ไปที่ห้องฉุกเฉินด้วย

ถ้าไม่หยุดหรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน

อาการแบบนี้

• ถูกกระแทกจนฟันแท้หลุดออกมาทั้งซี่

ตัดสินใจอย่างไร

• · ไปคลินิกทันตกรรมหรือห้องฉุกเฉินภายใน 1 ชั่วโมง — ยิ่งเร็ว ยิ่งติดกลับได้
• · ฟันน้ำนม โดยหลักการแล้วจะไม่นำกลับไปปลูกคืน

ทำอย่างไร

1. 1จับเฉพาะส่วนตัวฟัน (ห้ามแตะรากฟัน)
2. 2ถ้าเปื้อนดิน ให้ล้างเบา ๆ เพียงเล็กน้อย
3. 3แช่ไว้ในนมหรือน้ำเกลือ
4. 4ถ้าไม่มี ให้อมไว้ในกระพุ้งแก้มแล้วมา
5. 5ไปคลินิกทันตกรรมภายใน 1 ชั่วโมง