Birinchi tibbiy yordam

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Chaqirsangiz ham javob bermaydi
• Nafas olmayapti yoki tutilib-tutilib nafas oladi

Qanday qaror qilish kerak

• · Javob bermasa — soʻzsiz 119
• · Shubhalansangiz, darhol koʻkrak qafasini bosishni boshlang

Nima qilish kerak

1. 1Yelkasiga urib, baland ovoz bilan chaqiring
2. 2Javob boʻlmasa — 119 ga qoʻngʻiroq qiling va avtomatik defibrillyator (AED) soʻrang
3. 3Koʻkrakning oʻrtasiga ikki qoʻlni ustma-ust qoʻying
4. 45~6cm chuqurlikda kuchli bosing, daqiqada 100–120 marta
5. 5Tez yordam kelguncha toʻxtamang

Sunʼiy nafas bera olmasangiz, faqat koʻkrakni bossangiz ham boʻladi. Chaqaloq va bolalar uchun 119 dan koʻrsatma soʻrang.

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Boʻgʻzini ushlab, gapira olmayapti
• Yoʻtala ham olmaydi, yuzi koʻkarib ketyapti

Qanday qaror qilish kerak

• · Gapira ham, yoʻtala ham olmasa — darhol
• · Yoʻtala olsa, yoʻtalaverishiga qoʻying

Nima qilish kerak

1. 1Yoʻtala olsa, yoʻtalaverishiga qoʻying
2. 2Gapira va yoʻtala olmasa — 119 ga qoʻngʻiroq qiling
3. 3Tanasini oldinga egdiring va kuraklari oraligʻining oʻrtasiga 5 marta kuchli uring
4. 4Orqasidan quchoqlab, toʻsh suyagi ostidan 5 marta yuqoriga itaring
5. 5Chiqquncha takrorlang; hushidan ketsa — koʻkrakni bosing

1 yoshgacha boʻlgan chaqaloqning qornini itarish mumkin emas.

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Yuzning bir tomoni osilib qolgan
• Bir qoʻlida kuch yoʻq
• Nutqi tushunarsiz

Qanday qaror qilish kerak

• · Uchtasidan bittasi boʻlsa ham — darhol
• · Oʻzingiz mashina haydab kelmang

Nima qilish kerak

1. 1Tabassum qilishini soʻrang — bir tomoni osilib qolyaptimi
2. 2Ikki qoʻlini koʻtarishini soʻrang — bir qoʻli tushib ketyaptimi
3. 3Qisqa gapni takrorlashini soʻrang — nutqi tushunarsizmi
4. 4Bittasi boʻlsa ham — 119
5. 5Belgilar boshlangan vaqtni yozib qoʻying

Davolash usuli «belgilar boshlangan vaqt»ga qarab belgilanadi. Albatta eslab qoling.

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Koʻkrak oʻrtasidagi ogʻriq 20 daqiqadan ortiq davom etyapti
• Sovuq ter, koʻngil aynishi, nafas qisishi
• Chap qoʻlga, jagʻga, orqaga tarqalyapti

Qanday qaror qilish kerak

• · 20 daqiqadan ortiq davom etsa — darhol
• · Bemor oʻzi mashina haydamasin

Nima qilish kerak

1. 1119 ga qoʻngʻiroq qiling
2. 2Oʻtqizing yoki yotqizib tinchlantiring
3. 3Galstuk, kamar kabi siquvchi narsalarni yeching
4. 4Shifokor yozib bergan nitrogliserin boʻlsa, ichiring
5. 5Hushi yoki nafasi boʻlmasa — koʻkrakni bosing

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Lab va til shishgan
• Butun tanada eshakemi (toshma)
• Nafas olish qiyin, boshi aylanyapti

Qanday qaror qilish kerak

• · Nafasi qisilsa yoki ogʻiz ichi shishsa — darhol
• · Bir necha daqiqada keskin yomonlashishi mumkin

Nima qilish kerak

1. 1119 ga qoʻngʻiroq qiling
2. 2Epinefrin ukoli (EpiPen) boʻlsa, darhol sonning tashqi tomoniga uring
3. 3Yotqizing va oyoqlarini koʻtaring
4. 4Nafasi qisilsa, oʻtirishiga ruxsat bering
5. 5Hushi boʻlmasa — koʻkrakni bosing

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Bosib turilsa ham qon oqaveryapti
• Yara chuqur va ochilib ketgan

Qanday qaror qilish kerak

• · Qon otilib chiqyapti
• · 10 daqiqa bosilsa ham toʻxtamadi
• · Rangi oqargan va sovuq ter bosgan
• · Yara chuqur yoki ochilib ketgan
• · Tikish kerakka oʻxshaydi

Nima qilish kerak

1. 1Toza mato bilan yarani kuchli bosing
2. 2Qon shimilib chiqsa, matoni olmang — ustiga yana qoʻying
3. 3Yarani yurak sathidan yuqori koʻtaring
4. 4Rangi oqarsa, yotqizing va oyoqlarini koʻtaring
5. 5Bosib turgan holda tez yordam boʻlimiga boring

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Tanasi qotib, titrayapti
• Hushi yoʻq, ogʻzidan soʻlak oqyapti

Qanday qaror qilish kerak

• · 5 daqiqadan ortiq davom etyapti
• · Ketma-ket takrorlanyapti
• · Birinchi marta boʻlayotgan talvasa
• · Jarohatdan keyin yoki homiladorlik paytida
• · Toʻxtadi, lekin odatdagidan boshqacha

Nima qilish kerak

1. 1Atrofdagi xavfli narsalarni olib qoʻying
2. 2Boshi ostiga yumshoq narsa qoʻying
3. 3Siquvchi kiyimni yeching
4. 4Toʻxtagach, yon tomoniga agʻdarib yotqizing
5. 5Talvasa qancha davom etganini oʻlchang

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Qaynoq suv, olov yoki yogʻdan kuyish

Qanday qaror qilish kerak

• · Keng maydonli kuyish
• · Nafas olish qiyin (tutun yutgan)
• · Pufakcha paydo boʻlgan
• · Kaftdan kengroq
• · Yuz, qoʻl, oyoq yoki jinsiy aʼzolar
• · Teri oqargan yoki qorayib qolgan
• · Faqat qizargan va kichik boʻlsa, sovitgandan keyin kuzating

Nima qilish kerak

1. 1Oqar salqin suv ostida 15~20 daqiqa sovuting
2. 2Uzuk va soatni shishmasdan oldin yechib oling
3. 3Toza doka bilan boʻsh qilib yoping
4. 4Pufakchalarni shundayligicha qoldiring
5. 5Keng yoki chuqur boʻlsa — tez yordam boʻlimiga

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Yiqilib yoki urilib boshini jarohatlagan

Qanday qaror qilish kerak

• · Hushi xira
• · Qusish
• · Talvasa
• · Qoʻl-oyogʻida kuch yoʻq
• · Esida yoʻq
• · Keksa yoki bola
• · Qonni suyultiruvchi dori ichayotgan
• · Mast holatda
• · Sogʻlomdek koʻrinsa ham 48 soat yonida kuzatib turing

Nima qilish kerak

1. 1Yotqizib tinchlantiring
2. 2Qon ketayotgan boʻlsa, bosib toʻxtating
3. 3Hushini, qusishini va bosh ogʻrigʻini kuzating
4. 4Bittasi boʻlsa ham — 119
5. 5Yaxshi koʻrinsa ham 48 soat kuzating

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Qattiq shishgan va ogʻriyapti
• Shakli oʻzgargan
• Ogʻirlik tashlab boʻlmaydi

Qanday qaror qilish kerak

• · Suyak tashqariga chiqib qolgan
• · Sezgi yoʻq yoki rangi oqargan
• · Bel yoki boʻyin jarohati
• · Shishgan va bosib turolmaydi
• · Shakli oʻzgargan

Nima qilish kerak

1. 1Jarohatlangan joyni qimirlatmang
2. 2Qattiq narsa qoʻyib, yuqori va past tomonini qimirlamaydigan qilib bogʻlang
3. 3Muzni sochiqqa oʻrab 15~20 daqiqa qoʻying
4. 4Yurak sathidan yuqori koʻtaring
5. 5Tez yordam boʻlimiga boring

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Boshi aylanyapti va koʻngli ayniyapti
• Holsizlanish

Qanday qaror qilish kerak

• · Hushi xira
• · Tana harorati juda yuqori, lekin terlamayapti (issiq urishi)
• · Boshi aylansa va koʻp terlasa, soyada sovitib, tuzalishini kuzating

Nima qilish kerak

1. 1Salqin soyaga olib oʻting
2. 2Kiyimini boʻshating
3. 3Salqin suv sepib, yelping
4. 4Boʻyin, qoʻltiq va chov sohasini muz bilan sovuting
5. 5Hushi joyida boʻlsa, oz-ozdan suv bering

Oʻzingiz olib bormang, qoʻngʻiroq qiling

Qanday belgilarda

• Dorini koʻp ichgan
• Yuvish vositasi yoki pestitsid yutgan
• Gaz yutgan

Qanday qaror qilish kerak

• · Nima boʻlishidan qatʼi nazar, yutgan yoki ichgan boʻlsa — darhol

Nima qilish kerak

1. 1Gaz boʻlsa, shamollatib, boshqa joyga olib chiqing (avval oʻz xavfsizligingiz)
2. 2119 ga qoʻngʻiroq qiling
3. 3Dori shishasi yoki idishini oling
4. 4Teriga tekkan boʻlsa, suv bilan yuving
5. 5Hushi boʻlmasa, yon tomoniga yotqizing

Kuchli kislota, kuchli ishqor va neft mahsulotlari qusish paytida qiziloʻngach va nafas yoʻllarini yanada koʻproq shikastlaydi.

Toʻxtamasa yoki kuchaysa, tez yordamga

Qanday belgilarda

• Burundan qon kelyapti

Qanday qaror qilish kerak

• · 20 daqiqa bosilsa ham toʻxtamadi
• · Jarohatdan keyin qon kelyapti
• · Koʻp qon ketdi
• · 10~15 daqiqa bosib turilsa, odatda toʻxtaydi

Nima qilish kerak

1. 1Oʻtiring va boshingizni biroz oldinga eging
2. 2Burun qanotlarini qisib, 10~15 daqiqa bosib turing
3. 3Oʻrtasida tekshirish uchun qoʻyib yubormang
4. 4Burun ustiga muz qoʻying
5. 520 daqiqadan oshsa — tez yordam boʻlimiga

Hoziroq keling

Qanday belgilarda

• Yuvish vositasi yoki kimyoviy modda sachragan
• Chang yoki metall qirindisi kirgan

Qanday qaror qilish kerak

• · Kimyoviy modda kirgan
• · Biror narsa sanchilgan
• · Yaxshi koʻrmayapti
• · Kichik chang boʻlsa, yuvib tashlagandan keyin yaxshi boʻlsa, kuzating

Nima qilish kerak

1. 1Kimyoviy modda boʻlsa, darhol suv bilan 15~20 daqiqa yuving
2. 2Koʻzni ochiq tutib, suv tashqi tomonga oqsin
3. 3Linza chiqib ketsa, shundayligicha qoldiring
4. 4Doka bilan yengil yoping
5. 5Mahsulot idishini olib, tez yordam boʻlimiga boring

Toʻxtamasa yoki kuchaysa, tez yordamga

Qanday belgilarda

• Urilib, doimiy tish butunligicha tushib ketgan

Qanday qaror qilish kerak

• · 1 soat ichida stomatologga yoki tez yordam boʻlimiga — qancha tez boʻlsa, shuncha yaxshi qaytadan oʻrnashadi
• · Sut tish (bolalik tishi) qayta oʻrnatilmasligi qoida hisoblanadi

Nima qilish kerak

1. 1Tishning faqat toj qismidan ushlang (ildiziga tegmang)
2. 2Tuproq tekkan boʻlsa, faqat yengil chayqang
3. 3Sut yoki fiziologik eritmaga soling
4. 4Boʻlmasa, yonoq ichida saqlab olib keling
5. 51 soat ichida stomatologga boring